
Pek çok İslam alimi, hadis imamı, mezhep imamı
ve İslam tarihçisi Hazreti Mehdi (AS) hakkında onlarca kitap
ve risale kaleme almışlardır. Bu zatlar yayınladıkları bu eserlerle
Hz. Mehdi'ye inanmanın İslam itikadının gereklerinden olduğunu
delilleriyle ortaya koymuşlardır. Bazı alimler de yazdıkları
eserlerde Mehdiyet konusuna özel bölümler ayırmış hatta bunların
bazısında Hz. Mehdi konusunda yazılmış olan kitaplardan daha
geniş bir şekilde bu konuya yer vermişlerdir. Bunların birçoğu
kitap olarak basılmış ve birçoğu da henüz yayınlanmamıştır.
Aşağıda Hz. Mehdi konusunu ele alan bazı Ehl-i
Sünnet kaynakları hakkında kısa bilgileri içeren listeyi veriyoruz.
Eserler telif tarihlerine göre sıralanmıştır. Yalnızca bu liste
bile Mehdiyet konusunun İslam dininde ne kadar sağlam ve köklü
temellere, muteber ve güvenilir belgelere dayandığını göstermesi
açısından yeterlidir:
EL-MUSANNEF
Ebu Bekr Abdur-razzak b. Hemmam b. Nafi
el-Himyeri es-San'ânî el-Yemeni (126-211 Hicri)
Meşhur hadis alimi ve hadis hafızlarından olup,
Yemen-San' â'lıdır. 17 bin hadis ezberlemiş, Buhari de bundan
hadis almıştır.
Zehebi, bu eserle ilgili olarak şöyle diyor: "Birçok
hadis alimi güvenilirliğini kabul etmiş, sahih hadis kitaplarında
kendisinden hadis nakledilmiş, bilinen ilim kaynaklarından biridir."
İbn-i Hallikan da şöyle diyor: "Zamanında, Sufyan
b. Uyeyne, Ahmed İbn-i Hanbel-ve birçok İslam alimi ondan hadis
nakletmişlerdir."
SÜNEN-İ İBN-İ MACE
Muhammed b. Yezid b. Macei er-Rebi-i el-Gazvinî
(209-273 Hicri)
Künyesi: Ebu Abdullah
En meşhur kitabı, iki ciltlik Sünenü'l-Mustafa'dır
ki Sünen-i İbn-i Mace olarak tanınmaktadır. Ehl-i Sünnet'in,
Kütüb-ü Sitte diye anılan hadis kaynaklarından biridir. Bu kitabının,
"el-Fiten" babının bir bölümünde, İmam Mehdi aleyhi's-selâm
ile ilgili hadisleri nakletmiştir.
SÜNEN-İ EBU DAVUD
Ebu Davud, Süleyman b. Eş'as b. İshak el-Ezdi,
el-Secistani (202-275 Hicri)
Eserleri arasında meşhuru da Kütüb-ü Sitte'den
olan, "Sünen-i Ebu Davud" adıyla bilinen, Sünen'idir.
Müellif bu kitabında, Mehdi ile ilgili babının
"Kitabu'l-Mehdi" bölümünde; Mehdi'nin özellikleri, zuhurunun
alametleri, zuhurundan sonra neler yapacağı konularıyla ilgili
olarak, on üç hadis nakletmiştir.
SÜNEN-İ TİRMİZİ
Ebu İsa, Muhammed b. İsa b. Savre b. Musa
b. ez-Zahhak es-Selemi ez-Zerir el-Bugi et-Tirmizi (209-297
Hicri)
Meşhur hadis alimleri ve İmamlarından olup, hadis
hıfzında şöhrete ulaşmıştır. Aslen, Ceyhan Nehri'nin doğusunda
bulunan "Tirmiz" şehrinin Bug köyünde doğmuş, hadis tahsili
için, Horasan, Irak, Hicaz gibi yerlere seyahatlerde bulunarak,
Muhammed b. İsmail el-Buhari'den ders almış ve aynı zamanda
beraberce bazı hadis alimlerinden ilim tahsil etmişlerdir, Ahmed
b. Hanbel, ed-Daremi ve üçüncü asır hadis alimlerinden yararlanmıştır.
Bunlarla beraber, Rical ilmi, tarih ve hadis sahalarında
da eserleri vardır. Eş-Şemail, el-İlel, et-Tarih ve el-Camiu's-Sahih
adlı kitapları bunlardandır. Özellikle onun bu son kitabı, Ehl-i
Sünnet'te büyük değere ve şöhrete sahiptir. Aynı zamanda Kütüb-ü
Sitte'den de biridir. Bu kitabıyla ilgili birçok şerhler yazılmıştır.
Sünen'in dördüncü cildinde, İmam Mehdi aleyhi's-selâm hakkında
bir takım hadisler nakletmiştir.
KİTAB-UL BED'U VE'T-TARİH
Ebu Zeyd Ahmed b. Sah el-Belhî
Bu kitap İstanbul'da Damat İbrahim Paşa'nın kütüphanesinde
olan nüshada ve İbnü'l Verdi'nin, "Haridat-ül Acaib" kitabında
da, adı geçen müellife ait olduğu belirtilmiştir. Hacı Halife
de, Keşfü'z-Zünun'un 1. cildinin, 227. sayfasında bu eserin
müellifinin Ebu Zeyd olduğunu belirtmiştir. Ebu Zeyd, rical
ve biyografi kitaplarında da tarihçilerin ileri gelenlerinden
sayılmış; din, şeriat, felsefe, edebiyat ve diğer ilimlerde
de tanınmış bir isim olarak kabul edilmiştir. Ama Fransız müsteşrik
Cloman Hewar, araştırmaları neticesinde, bu kitabın müellifinin
tarihçi Mutahhar b. TAhir el-Mukaddes olduğunu bildirmektedir.
Çünkü, Ebu Zeyd bazı biyografi kaynaklarına göre; Hicri 322
veya Hicri 340 yılında vefat etmiştir. Oysa kitabın telif tarihinin
Hicri 355 olduğu kaydedilmiştir. Hacı Halife de "Keşf
üz-Zünun" adlı eserinde Ebu Zeyd'in ölüm tarihini böyle
kaydetmiştir.
Ama el-Mukaddes'in Biyografisi bizim için de meçhuldür.
Bu kitap, Miladi 1899-1919 yılları arasında, müsteşrik Clamon
Hewar'ın çalışmasıyla altı ciltte, şerhli olarak Fransa'da basılmış;
daha sonra da, Bağdat'ta ofset olarak basılmıştır. Bir kısmı
ise hâlâ basılmamıştır.
Bu eserin müellifi kim olursa olsun, kitabın büyük
bir kısmını, İmam Mehdi aleyhi's-selâm konusuna ayırmıştır.
EL-MU'CEMU'L-KEBIR
Ebu'l Kasım Süleyman b. Ahmed b. Eyyub
b. Mutayyir el-Lahmi et-Taberani (260-360 Hicri)
Büyük hadis alimi ve hafızlarındandır. Şam'ın Taber
bölgesinde doğmuş, hadis tahsili için Şam, Hicaz, Irak, Mısır,
Yemen'e seyahatlerde bulunmuş ve daha sonra İsfahan'da yüz yaşında
vefat etmiştir.
En önemli eserlerinden olan bu kitap, Irak Vakıflar
Bakanlığı tarafından on cilt halinde yayınlanmıştır. Mucem-i
Evsat ve Sağîr'i de, Delhi'de ve iki cilt halinde Mısır'da basılmıştır.
Onuncu cildinde, İmam Mehdi aleyhi's-selâm ile ilgili hadisleri
ele almıştır. Diğer ciltlerde de Hz. Mehdi ile ilgili hadisler
mevcuttur.
MEALİMU'S SÜNEN FI ŞERH-İ KİTAB-İ SÜNEN-İ EBİ DAVUD
Ebu Süleyman Hamd b. Muhammed el-Hattabi
el-Besti (319-388 Hicri)
Afganistan'ın Kabil'e bağlı Best bölgesinde doğup
yine burada vefat etmiştir. Hadis, fıkıh, edebiyat, lügat sahalarında
ilim tahsil etmiştir, Zehebi, onu güvenilir ilmi şahsiyetlerden
biri olarak tanıtmaktadır. Bu da kitabının bir bölümünde, İmam
Mehdi aleyhi's-selâm ile ilgili, hadisleri nakletmektedir.
MESABİHU'S SÜNNE
Hüseyin b. Mes'ud Şafii (436-510
veya 516 Hicri)
"Muhyi's Sünne (sünneti ihya eden) lakabını almıştır".
Aslen, Afganistan'ın Herat şehrine bağlı, Bag köyündendir.
Horasan'ın Rey şehrinde vefat etmiştir.
İbn-i Hallikan onu, ilim denizi olarak tanıtmaktadır.
Hicri 1318'de Mısır'da basılmış olan kitabının, bir bölümünü,
İmam Mehdi aleyhi's-selâm ile ilgili hadislere ayırmıştır.
CAMİU'L USUL MİN E-HADİS' SİR RESUL
Ebu Saadet Mübarek b. Muhammed, İbn-i Esir
el-Ceziri diye tanınır (544-606 Hicri)
Meşhur tarihçi, İbn-i Esir'in kardeşi olup, Kur'an
tefsiri, fıkıh, hadis, nahv ve lügat dalında tahsil görmüş,
İbn-i Ömer adasında doğup, Musul şehrine yerleşmiş ve Musul'da
da vefat etmiştir. En önemli eseri olan bu eserini, Kutub-u
Sitte'den derlemiş ve 13 cilt halinde Beyrut'ta basılmış olan
bu eserinin bir bölümünü, İmam Mehdi aleyhi's-selâm konusuna
ayırmıştır.
EL-FÜTUHAT UL- MEKKIYYE
Muhyiddin b. Arabi ve Şeyh-i Ekber olarak
tanınan Muhammed b. Ali b. Muhammed b. Ahmed b. Abdullah et-Tai
el-Hatemi (560-638 Hicri)
Ariflerin en meşhurudur. Felsefe, kelam, tefsir,
edebiyat, şiir gibi birçok dalda dört yüze yakın risale ve kitabı
olduğu söylenir. Endülüs'un Murs şehrinde doğmuş, Dimeşk'te
ikamet etmiş ve burada da vefat etmiştir.
Bu eserin üçüncü cildinin, İmam Mehdi aleyhi's-selâm
ile ilgili bölümünde, akli ve nakli delillerle bu hususu belgelemiştir.
METALIBU'S SEUL FI MENAKIB-I AL-IR RESUL
Muhammed b. Talha, eş-Şafii (582-652
Hicri)
Muhaddislerin büyüklerindendir; usul-ü fıkıh, edebiyat
konularında ün yapmıştır. Aslen Nusaybinli olup daha sonra,
Dimeşk ve Haleb'e yerleşerek burada vefat etmiştir. Bu kitabı
ilk defa, İbn-i Cevzi'nin, "Tezkiretü Havassi'l Umme" adlı kitabıyla
beraber, Hicri 1287 senesinde 91 sayfa olarak taş baskıyla yayınlanmış,
daha sonra da Necef'te tab edilmiştir.
Bu kitabın 12. babının başlığı; "On ikinci İmam
Muhammed ibn-i Hasan el-Askeri el-Mehdi"dir.
TEZKİRET-Ü HAVASSİ'L ÜMME
Sibt b. Cevzi Hane-fi Yusuf b. Kızoğlu
b. Abdullah el-Bağ-dadi ed-Dimeşkî (581-654 Hicri)
Fıkıh, tefsir, tarih ve hadis ilimlerine katkısı
olmuş, hadis hafızı olup, meşhur hatiplerdendir. Bağdat'ta doğup,
Dimeşk'te vefat etmiştir. Eserlerinden biri olan el-Fıkhu Ale'l-Meza-hibi'l-Erbaa
(Asıl adı: İsar'ul İnsaf Fi Asar'il-Hilaf) kitabı Türkçe'ye
tercüme edilmiş ve bir kaç defa basılmıştır.
Yukarıda adı geçen eseri, 12 İmam ın fazilet ve
özelliklerini içermektedir. Kitabın son bölümü ise Hz. Mehdi
ile ilgilidir.
ŞERHU NEHCİ'L BELAĞA
İbn-i Ebi'l Hadid el-Mutezi-li (586-655
Hicri)
Tarih ve edebiyat ve daha birçok ilim dalında tanınmış
bir isimdir. Medayin'de doğmuş, Bağdat'ta yaşamış ve Abbasi
halifelerinin divan katipliğini yapmıştır.
En meşhur eseri olan Nehcü'l-Belağa Şerhi, Allame
Hoi'nin 22 ciltlik Nehcü'l Belağa Şerhinden sonra, bu konuda
en geniş şerhlerden sayılır. Mısır, Beyrut ve İran'da defalarca
tab edilmiştir.
Bu kitapta Hz. Ali aleyhi's-selâm'ın ahir zamanla
ilgili sözleri bölümünde ve diğer kısımlarda İmam Mehdi aleyhi's-selâm
ile ilgili konulara genişçe yer vermiştir.
MUHTASARU SÜNEN-İ EBU DAVUD
Abdulazim el-Munzirî eş-Şafii
(581-656 Hicri)
Fakih, tarihçi, hafız, edebiyatçı ve hadis ilminin
ileri gelen alimlerindendir. Eserleri arasında önemli bir yeri
olan bu kitabın 6. cildinde İmam Mehdi aleyhi's-selâm ile ilgili
konulara yer vermiştir.
TEZKİRETU'L-KURTUBİ
Muhammed b. Ahmed b. Ebubekr b. Farah el-Ensari
Ebu Abdullah Kurtubi (Ölm. 671 Hicri)
Malikî mezhebinin büyük müfessirlerindendir. ez-Zerek,
bu zatla ilgili olarak şöyle der: O, salihlerden olup, Kurtub'da
doğarak, oradan doğuya göç etmiş, Mısır'ın Esyuut şehrinin kuzeyinde
olan İbn-i Hasip bölgesine yerleşmiş ve burada vefat etmiştir.
Eserlerinden olan "el-Camiu Li Ahkam'il-Kur'an"
20 cilt olarak basılmış ve Kurtubi Tefsiri olarak tanınmıştır.
Yukarıda işaret edilen eseri, Tezkiretun Bi Ahvali'l Mevta ve
Ahvali'l Ahire adıyla Mısır'da iki cilt olarak basılmıştır.
Kitabın ikinci cildinde, bir bölümü İmam Mehdi aleyhi's-selâm'a
ayırmıştır. Mehdi inancı konusunda, Şia'yla aynı görüşe sahiptir.
VEFAYETU'L-A'YAN
İbn-i Hallikan-ı Şa-fiî (608-681
Hicri)
Aslen Erbil'li olup, Mısıra gitmiş, oradan da Şam'a
yerleşerek bir süre kadılık yapmıştır. Kendisi, büyük tarihçi
ve edebiyatçılardandır.
Bu kitap, alimlerin ve araştırmacıların nazarında,
düzenli, güvenilir ve en meşhur biyografi kitaplarından biri
olarak kabul edilir. Bu kitabının 4. cildinde, İmam Mehdi aleyhi's-selâm'a
ayrılmış kısa bir bölüm bulunmaktadır.
ZEHAİRU'L UKBA
Muhibiddin Ahmet b. Abdullah b. Muhammed
et-Taberi el-Mekki eş-Şafii (615-694 Hicri)
Mekke'de doğmuş ve orada vefat etmiştir. Muhaddislerin
büyüklerinden, Şafii mezhebinin şeyh-lerinden ve Hicaz müftülerindendir.
Hadis ve fıkıh hususunda değerli eserleri bulunmaktadır.
Hicri 1350 tarihinde, Mısır'da basılan ve Ehl-i
Beyt aleyhi's-selâm' ın faziletlerini içeren bu kitabın bir
bölümünü de, İmam Mehdi aleyhi 's-selâm oluşturmaktadır.
FERAİDU'S-SİMTAYN
İbrahim b. Saadettin-i Horasani
(644-732 Hicri)
Hadis hafızı ve Ehl-i Sünnet alimlerindendir. Zehebi,
"Tezkire" adlı eserinin 4. cildinde ondan şöyle bahsediyor:
"O, muhaddislerin imamı, İslam'ın iftiharlarından ve evliyanın
önde gelenlerindendir. Gazan Padişahı onun vesilesiyle Müslüman
olmuştur."
İbn-i Hacer el-Asgalani de "ed-Dürerü'l-Kamine"
adlı eserinde Zehebi'nin sözlerini teyit eder ve ilaveten, Ehl-i
Sünnet alimlerinin birçoğunun ondan hadis rivayeti için izin
aldığını nakleder.
Bu eseri, Hicri 1398'de Beyrut'ta, daha önce de
Lahor'da basılmıştır.
Yukarıda adı geçen kitabını, Hz. Zehra (s.a), Hz.
Ali aleyhi's-selâm ve evlatlarının faziletleri konusuna tahsis
etmiş, bir bölümünü de, İmam Mehdi aleyhi's-selâm'ın zuhuru
ve kıyamı ile ilgili hususlara ayırmıştır.
MİŞKATU'L-MESABİH
Veliyuddin Muhammed b. Abdullah el-Hatib-i
Tebrizi (ölm. 741 Hicri)
Büyük muhaddislerdendir. Bu kita-bının 3. cildinin
bir bölümünü, İmam Mehdi aleyhi's-selâm konusuna ayırmıştır.
HARİDATÜ'L-ACAİB VE FERİDATÜ'L-GARAİB
Siracuddin Ömer b. Muzaffer eş-Şafii İbn-i
Verdi (ölm. 749 Hicri)
Suriye'nin Numan bölgesinde doğmuş, fıkıh, edebiyat,
şiir, lügat, nahv ve tarih konularında eserler vermiş ve kadılık
da yapmıştır.
Suriye'nin Halep şehrinde vefat etmiştir. Eserlerinden
biri de, kıyamet alametlerini konu alan ve İmam Mehdi aleyhi's-selâm'la
ilgili bir bölümü de içeren yukarıda ismi geçen kitaptır.
EL-MENARU'L-MUNİF Fİ'S-SAHİHİ VE'Z-ZAİF
Müellif: Şemsuddin Muhammed b. Ebi Bekr;
İbn-i Kayyım el-Cevzi diye meşhurdur. (691-751
Hicri)
Hanbeli mezhebinin büyük alimlerindendir, İbn-i
Teymiye'den fıkıh tahsil etmesi ve aynı görüşleri taşıması sebebiyle,
Dimeşk kalesinde zindana atılmış, İbn-i Teymiyenin ölümü üzerine
serbest bırakılmıştır.
Eserlerinden biri olan bu kitabının 50. bölümünde,
İmam Mehdi aleyhi's-selâm konusunu işlemektedir.
KİTABU'N-NİHAYE (EL-Fİ-TEN VE'L MELAHİM)
Ebu'l Fida İsmail b. Ömer; İbn-i Kesir
diye meşhurdur (701-774 Hicri)
Muhaddis, tarihçi, müfessir ve fakihtir. Şam'ın,
Basra bölgesinde doğmuş, Hicri 706 tarihinde, Di-meşk'e yerleşmiş
ve burada ilim tahsil etmiştir. Bu kitabı, Mısır ve Beyrut'ta
basılmıştır. Bu kitabın 1. cildinde İmam Mehdi aleyhi's-selâm'la
ilgili hadisleri "Ahir Zamanda Zuhur Edecek Mehdi" konu başlığıyla
ele alınmıştır.
MEVEDDETÜ'L-KURBA
Seyyid Ali b. Şahab b. Muhammed el-Hüseyni
(714-786 Hicri)
Horasan alimlerindendir. Keşmir'e yerleşmiş ve
gayretli çalışmaları sonucu, bölge insanlarının çoğunu İslam'a
kazandırmıştır. Arapça ve Farsça olarak birçok eseri bulunmaktadır.
En meşhur eseri de bu kitaptır. Kunduzi'nin, Yenabiu'l-Mevedde
adlı eseriyle beraber ilk defa İstanbul'da Ahtar Yayınevi tarafından
Hicri 1301'de basılmış ve bu kitabında İmam Mehdi aleyhi's-selâm'la
ilgili bölümü "İmamların Sayısı ve Onlardan Biri Olan Mehdi"
olarak ele almıştır.
ŞERHU'L-MEKASİD
Mes'ud b. Ömer b. Abdullah Saadettin Taftazani
(712-793 Hicri)
Aslen, Horasan'ın Nesa'ya bağlı Taftazan köyünde
doğup, oradan Seraks'a yerleşmiş, daha sonra Timurlenk tarafından
Semerkant'a sürgün edilmiş ve orada vefat etmiş, cenazesi getirilerek
Seraks'ta defnedilmiştir.
Kelam ilmi, mantık, beyan ve Arap edebiyatı sahalarında
en büyük şahsiyetlerden biri olup, kelam ilminde kaynak olarak
tanınan iki ciltlik eserinin son bölümünün İmametle ilgili kısmında,
İmam Mehdi aleyhi's-selâm'ın kıyamı hususuna yer vermiştir.
Bu eseri, Hicri 1277 yılında İstanbul Olmandeşer
matbaasında basılmış, daha sonra da Mısır'da tab edilmiştir.
EL-FUSUSU'L-MÜHİMME
Nureddin Ali b. Muhammed (İbn-i Sebbağ
el-Maliki diye tanınmaktadır) (784-855 Hicri)
Aslen Afrika'nın Sefagas bölgesindendir Mekke'de
doğup, orada da vefat etmiştir. Malikî mezhebinin fakih ve muhaddislerinden
olup, Ehl-i Sünnet alimlerinden, Halebi, Semhudi, Hamzavi ve
Şeblenci gibi birçok alimler ondan hadis nakli iz-ni almışlar.
Birçok biyografi yazarları da ondan bahsetmişlerdir.
Bu kitabında, on iki İmam'ın tanımını konu almış
ve bir bölümünü de İmam Mehdi aleyhi's-selâm'a ayırmıştır.
EL-ORFU'L-VERDİ Fİ AHBARİ'L-MEHDİ
Celaluddin, Abdurrahman b. Kemaluddin Muhammed-i
Suyuti eş-Şafii (849-911 Hicri)
Edebiyatçı, tarihçi, müfessir ve muhaddisdir. Kahire'de
yetim olarak büyümüş, oranın muhaddis ve alimlerinden ilim tahsil
etmiştir; Biyografisi birçok rical ve tarih kitaplarında mevcuttur.
İslam aleminde eserlerinin bulunmadığı kütüphane yok denecek
kadar azdır.
Adı geçen bu risalesi, "el-Havili'l-fetava" adlı
iki ciltlik eserinde bulunup, bu eserde İmam Mehdi aleyhi's-selâm'la
ilgili hadisleri ele almıştır.
EL-EİMMETU'L-İSNA AŞER
Şemseddin Muhammed b. Tulun
(880-953 Hicri)
Muhaddis, fakih, tarihçi, edebiyatçıdır, tıp ve
rüya tabiri ilimlerine de vakıf idi. Dimeşk'ta yaşayıp, burada
da vefat etmiştir. Önemli eselerinden biri olan bu kitapta on
iki İmam'ın hayatı konu edilmekte, bir bölümünde de İmam Mehdi
aleyhi's-selâm'la ilgili mevzulara yer verilmektedir.
Kitabı, 1958 yılında Beyrut Daru's-sadr Yayinevi
tarafından basılmıştır.
EL-YEVAGITU VE'L-CEVAHİR
İmam Abdulvahhab eş- Şa'rani eş-Şafii (898-973
Hicri)
Mısır'da dünyaya gelmiş ve Kahire'de vefat etmiştir.
Fakih, muhaddis, mutasavvıf ve diğer ilimlerde de ün yapmış
büyük şahsiyetlerdendir.
Akaid konusuyla ilgili bu iki ciltlik eserinin,
ikinci cildinin bir bölümünü İmam Mehdi aleyhi's-selâm konusuna
tahsis etmiştir.
ES-SAVAİKU'L-MUHRİKA
Ahmed b. Hacer Hey-temi el-Mekki eş-Şafii
(909-974 Hicri)
Muhaddis, fakih ve büyük şahsiyetlerden biri olup,
"el-Fetave'l-hadise" adlı eseriyle, yukarıda adı geçen eserinin
bir bölümünü İmam Mehdi aleyhi's-selâm'la ilgili konulara tahsis
etmiştir.
KENZU'L-UMMAL
Muttaki Hindi (885-975 Hicri)
Fakih, muhaddis, hatip ve birçok konuda ilmi ünvan
taşıyan bir şahsiyettir. Hindistan'ın Burhanpur şehrinde doğmuş,
bir müddet ilim tahsilinden sonra, Mekke ve Medine'ye yerleşerek,
orada da ilim tahsiline devam etmiş birçok alimden, hadis, tasavvuf,
fıkıh dallarında tahsilini sürdürmüş, tekrar Hindistan'a dönerek
İslamî irşatta bulunmuş ve Mekke'de vefat etmiştir.
Adı geçen 14 ciltlik ansiklopedik eseri, hadis
kaynaklarından biri olarak bilinmektedir. Eserinin 14. cildinin
bir bölümünü "Ahir Zamanda Zuhur Edecek Mehdi" başlığı adı altında
ele almıştır. Bundan başka diğer bir eseri olan "Telhisu'l-beyan
ve'l-Burhan Fi alamati'l-Mehdi" adlı eserlerini de müstakil
olarak İmam Mehdi aleyhi's-selâm konusuna tahsis etmiştir.
AHBARU'D-DUVEL VE AS-ARU'L-UVEL
Ahmed b. Yusuf b. Ahmed ed-Dimeşki (939-1019
Hicri)
Karamani diye tanınır.
Meşhur tarihçilerdendir, "Keşf-ü'z-zünun" adlı
eserin müellifi bu kitap hakkında "İslam aleminde, devletler
hususunda böyle bir kitap görmedim" diye bahsetmektedir.
Bu eser, İslam öncesi ve sonrası devlet tarihlerini,
yapılarını konu etmektedir. Kitabın geniş bir bölümünü de on
iki İmam ve İmam Mehdi aleyhi's-selâm'la ilgili konular oluşturmaktadır.
Bu kitap Hicri 1282 yılında büyük boy 500 sayfa taş baskı olarak
Bağdat'ta yayınlanmıştır.
MİRKATU'L-MEFATİH, ŞERH-U MUŞKATU'L-MESABİH
Ali b. Sultan Muhammed-i Hirevi (Vefat-1014
Hicri)
Birçok ilim dalında ihtisas sahibi büyük alimlerdendir.
Afganistan'ın Herat şehrinde doğup, daha sonra Mekke'ye yerleşerek
orada vefat etmiştir. Bu beş ciltlik eserinin, 5. cildinde İmam
Mehdi aleyhi's-selâm'la ilgili hadisleri ele almaktadır. Diğer
bir eseri olan, "el-Meşrebu'l-verdi" kitabını ise, yalnızca
İmam Mehdi aleyhi's-selâm konusuna ayırmıştır.
EL-İŞARETÜ Fİ EŞRATÜ'S-SAE
Muhammed b. Abdur-resul eş-Şafiî (1040-1103
Hicri)
Müfessir, muhaddis, ilmî usulcü, edebiyatçı ve
lügatçıdır. İlim tahsili için, Bağdat, İstanbul, Dimeşk ve Mısır'a
seferler yapmış daha sonra Medine'ye yerleşerek ders vermiş
ve burada vefat etmiştir. Bu kitabı, Hicri 1370 senesinde, Mısır'da
üç yüz sayfa olarak basılmıştır. Eserin konu-su isminden de
anlaşıldığı üzere, Ahir zaman alametleri ile İmam Mehdi aleyhi's-selâm'ın
zuhuru ve kıyamını ele almaktadır.
FETHU'L-MENAN, ŞERHU'L-FEVZİ VE'L-EMAN
Ahmed b. Ali Ebu'n Necah el-Hanefi
(1089-1173 Hicri)
Suriye'nin Trablus şehrinin köylerinden birinde
doğmuştur. Büyük alimlerden olup, şair, edip ve muhaddisdir.
Önemli eserlerinden biri olan bu kitabının bir bölümünü de İmam
Mehdi aleyhi's-selâm konusuna ayırmıştır.
LEVAİHU'L-ENVARİ'L-İLAHİYYE
Şemseddin Muhammed b. Ahmed en-Nablusi
(1114-1188 Hicri)
Hanbeli mezhebinin tanınmış fakihlerindendir, mutasavvıf
ve tarihçidir. Filistin'in, Nablus şehrinin köylerinden birinde
doğup, daha sonra Dimeşk'e yerleşip, orada da vefat etmiştir.
Adı geçen bu değerli eseri, iki cilt olarak Hicri
1324 senesinde Mısır'da basılmış olup, ikinci cildinin bir bölümünde
İmam Mehdi aleyhi's-selâm konusundan söz etmektedir.
İS'AFU'R-RAĞİBİN
Muhammed b. Ali es-Sebban el-Mısri eş-Şafii
Mısır'ın büyük ilmi şahsiyetlerinden olup, lügat,
nahv, aruz, belagat, mantık, siyer, hadis, astronomi ve daha
birçok sahalarda yüksek ilmi mertebeye erişmiştir.
Mısır'ın Kahire şehrinde doğup, yine orada vefat
etmiştir. Adı geçen bu eserde Peygamber-i Ekrem sallâ'llâu aleyhi
ve alih'in siretini ve Ehl-i Beyt'in faziletlerini manzum olarak
kaleme almış, bir bölümünü de İmam Mehdi aleyhi's-selâm konusuna
ayırmıştır. Bu kitabı, "Nuru'l-ebsar" adlı eseriyle birlikte,
Mısır'da taş baskı olarak yayınlanmıştır.
NURU'L-EBSAR
Seyyid Mü'min b. Hasan Şeblenci
(ölm. 1290 Hicri)
Muhaddis, edebiyatçı ve tarihçidir. Önemli eserlerinden
olan bu kitabı Peygamber-i Ekrem sallâ'llâu aleyhi ve alih ve
Ehl-i Beyt'inin menkıbelerini konu edip, İmam Mehdi aleyhi's-selâm'la
ilgili bölümü "Muhammed b. Hasan aleyhi's-selâm'ın Menkıbeleri"
başlığını taşımaktadır. Kahire'de taş baskı olarak basılmıştır.
FEVZU'L-KADİR, ŞERH-İ CAMİU'S-SAĞİR
Muhammed Abdurrauf el-Menavi eş-Şafiî
(952-1031 Hicri)
Önde gelen büyük muhaddislerden olup, hadis, kelam,
fıkıh, tarih gibi birçok konularda ilim tahsil etmiş ve eserler
vermiştir. Adı geçen bu kitabın altıncı cildinde, İmam Mehdi
aleyhi's-selâm'la ilgili bir bölüm vardır, ikinci kez 1972 yılında
Daru'l-maarif yayınevi tarafından Beyrut'ta basılmıştır.
MEŞARİKU'L-ENVAR
Şeyh Hasan el-Advi el-Mısrî (1221-1303
Hicri)
Kelamcı, muhaddis, Maliki mezhebi fakihlerinden,
el-Ezher'de ilim tahsil edip, üstatlıkta yapmış ve Kahire'de
vefat etmiştir. Adı geçen kıymetli eserin bir bölümünü İmam
Mehdi aleyhi's-selâm konusuna ayırmıştır. Kitap, Hicri 1307
yılında Osmanlı Matbaası tarafından basılmıştır.
EL-İZAE LİMA KANE VE MA YEKUNU
Seyyid Muhammed Sıd-dık Han b. Hasan
(1248-1307 Hicri)
Hindistan'ın Kenuç şehrinde doğup Delhi'de tahsil
görmüş, İslamî ilimler sahasında Hintçe, Farsça ve Arapça birçok
eser vermiş; Arapça kitapları Kahire ve Beyrut'ta basılmıştır.
Adı geçen bu kitabı "Kıyametten önce fitneler ve kıyamet alametleri"
konusunu içerip, bir bölümünü de İmam Mehdi aleyhi's-selâm'la
ilgili konuya ayırmıştır.
Bu kitabı, Hicri 1293'de Hindistan'da, ikinci baskısı
da Hicri 1379'da Mısır'da, es-Suudi Matbaasında basılmıştır.
GAYETÜ'L-MEVAİZ
Hayreddin Numan el-Alusi el-Hanefi
(1252-1217 Hicri)
Hatip, kelamcı ve kadı olup, Hanefi mezhebi fakihlerindendir.
Güvenilir biyograflar, yazar hakkında: "Aklı ilminden büyük,
ilmi nesrinden daha belagatlı, nesri şiirinden daha sağlam gibi"
sözlerle onu methetmişlerdir.
Adı geçen bu kitap, ilk olarak Hicri 1301 senesinde
Mısır'da basılmış ve birinci cildinin bir bölümü İmam Mehdi
aleyhi's-selâm konusuna tahsis edilmiştir.
AVNU'L-MA'BUD
Muhammed Şems ülhak el-Hindi
(1273-1329 Hicri)
Muhaddislerin büyüklerinden kabul edilen bu şahsiyet,
bu kitabını Ebu Davud'un Sünen'ine şerh olarak kaleme almış
olup, on birinci cildinin bir bölümünü de İmam Mehdi aleyhi's-selâm
konusuna ayırmıştır.
NAZMU'L-MÜTENASİR MİN HADİSİ'L-MUTEVATİR
Müellif: Ebu Abdullah Muhammed b. Cafer
b. İdris b. Muhammed el-Fasi el-Maliki (1274-1345
Hicri).
Tarihçi, fakih ve muhaddisdir. Fas'ta doğup, yine
burada vefat etmiştir. Önemli eserlerinden olan bu kitap, Hicri
1328 yılında Fas'ta basılmıştır. Bu kitapta da, İmam Mehdi'yle
ilgili hadislerin, mütevatir olduğu belirtilmektedir.
TUHFETU'L-AHVEZİ
Müellif: Ebu'l-Ala Muham-med el-Mübarekfurî
(1283-1353 Hicri)
Hindistan'ın Mübarekfur şehrinde doğup, Arapça,
mantık, felsefe, astronomi, fıkıh ve usulü fıkıh sahalarında
ihtisas sahibi olmuş büyük alimlerdendir.
Adı geçen bu kitabı, Sünen-i Tirmizi'nin şerhi
olarak kaleme almış; Hindistan, Kahire ve Arabistan'da yayınlanmıştır.
Bu eserinin altıncı cildinin bir bölümünü, İmam Mehdi aleyhi's-selâm'la
ilgili konulara ayırmıştır.
NAZRETUN Fİ AHADİSİ'L-MEHDİ
Muhammed el-Hızr el-Hüseyin el-Mısri
(1292-1377 Hicri)
Aslen Cezayirli olup, Tunus'ta doğmuştur. Tahsilini,
Tunus Zeytuniye İlim Külliyesinde sürdürmüş, daha sonra Mısır
el-Ezher'de hocalık yapmış ve orada da vefat etmiştir. Birçok
eseri ve makaleleri bulunup, İmam Mehdi aleyhi's-selâm'la ilgili
adı geçen bu makalesi, "Temeddün-i İslamî" dergisinde Hicri
1370 senesinde Suriye'de yayınlanmıştır.
TACU'L-CAMİU'L-USUL
Şeyh Mansur Ali Nasif (ölm.
1371 Hicri yıllarından sonra)
El-Ezher'in büyük alimlerinden ve müderrislerindendi.
Adı geçen bu kitabının beşinci cildinin bir bölümünü İmam Mehdi
aleyhi's-selâm mevzusuna tahsis etmiştir.
İBRAZU'L-VEHM MEKNUN MİN KELAM-I İBN-İ HALDUN
Ahmed b. Muhammed b. es-Sadık eş-Şafiî
el-Magribî (ölm. 1380 Hicri)
Marekeş'in önde gelen muhaddis, hafız ve alimlerindendir.
Adı geçen bu kitabı, İbn-i Haldun'un, İmam Mehdi aleyhi's-selâm'la
ilgili şüphesini çürütmek için kaleme almıştır. Kitap Hicri
1347 senesinde Şam'da, et-Terakki yayınevi tarafından basılmıştır.
HUVE'L-MEHDİ
Üstad, Şeyh Nasreddin el-Albani (Arnavutlu)
Günümüz ilmi şahsiyetlerinden olup, çeşitli konularda
eser ve makaleleri bulunmaktadır. Adı geçen bu makalesini, Şam'da
yayınlanan "Temeddün-i İslam" dergisinde İmam Mehdi aleyhi's-selâm'la
ilgili sorulara cevap olarak kaleme almıştır.
AKİDETÜ EHLİ'S-SÜNNE Fİ'L MEHDİ
Şeyh Abdulmuhsin b. Hamd
Medine İslam Üniversitesi üstadlarındandır. Adı
geçen bu makalede "Ehl-i Sünnet İnancında İmam Mehdi aleyhi's-selâm"
konusunu ele almış ve Hicri 1388 senesinde "Camiatü'l-islamî"
adlı dergide, Suudi Müftüsü Bin Baz'ın teyidiyle birlikte neşredilmiştir.
Burada Ehl-i Sünnet'in İmam Mehdi aleyhi's-selâm hakkındaki
inancını ortaya koymuştur. Bir başka makalesinde de İmam Mehdi
aleyhi's-selâm'la ilgili hadisleri reddedenlere karşı cevap
vermektedir. Bu makalesi de Hicri 1400 senesinde aynı dergide
yayınlanmıştır.